Meldpunt Schuldhulpverlening Almere

Werken aan bestaanszekerheid

Deze week organiseert Movisie de Challenge armoede, met iedere dag een opdracht. Ik doe mee vanuit mijn betrokkenheid in het Ombudsteam RoodGroen.

iedere dag is er een bescheiden opdracht. Vandaag staat in de opdracht  (Dag 2: Vroegsignalering | Movisie) : 

In de praktijk zien we vier vormen van schulden. Deze staan hieronder omschreven:

  • Overbestedingsschulden (men geeft meer uit dan er aan geld binnen komt)
  • Aanpassingsschulden (door een verandering in leefsituatie, denk aan een scheiding, moet men leren omgaan met minder geld)
  • Compensatieschulden (door psychische problemen, zoals een laag zelfbeeld, stress of verslaving, compenseert men door dingen te kopen)
  • Overlevingsschulden (men heeft te weinig inkomsten om de dagelijkse lasten te betalen)

De afgelopen jaren zien we een toename van overlevingsschulden: mensen krijgen het steeds moeilijker met het betalen van vaste lasten als zorg, huur en gas/water/licht (Nibud).

Het onderscheid hierboven lijkt misschien theoretisch, maar veel schulden worden omringd door oordelen dat mensen het aan zichzelf te wijten hebben. Maar dan heeft men het nooit over die schulden die hier Overlevingsschulden worden genoemd. En als het Nibud constateert dat juist die groep toeneemt, is dat zorgwekkend.

De opdracht van vandaag vraagt mij na te denken of ik voorbeelden uit de praktijk ken van de vier genoemde soorten schulden. 

In het Ombudsteam komen we Overbestedingsschulden niet echt tegen. 

Wel zien we dat aanpassingen van de leefsituatie enorme impact hebben, en zich ook uiten in financiële problemen.

Compensatieschulden klinkt mij een beetje als psychologie van de koude grond. Als er psychische problemen spelen, dan gaat het doorgaans niet alleen om kopen om de psychische last te compenseren. Ook zie je dat mensen de regie over hun leven kwijtraken, en daardoor in de problemen komen.

En Overlevingsschulden: ja die treffen we veel aan bij hulpvragen aan het Ombudsteam. En niet verbazingwekkend, als mensen van een sociaal minimum moeten rondkomen, en dan financiële tegenslagen krijgen. Ik houd ook mijn hart vast voor de gevolgen van de hoge energieprijzen. Ook als de regering een tegemoetkoming regelt, denk ik dat het kwaad vaak al geschied is. 

Ik denk dat gemeente Almere de afgelopen jaren stappen heeft gezet om schuldhulp te verbeteren. Maar ook hoor je in gesprekken schattingen dat slechts één op de vijf schulden bekend is bij de gemeente. Dat is geen verwijt, maar wel een fact of life waarop de gemeente naar mogelijkheden en verbetering zoekt.

Vroegsignalering vraagt om aandacht voor signalen die wijzen op schulden. Uiteraard lopen mensen niet te roeptoeteren over hun schuldsituatie.

Uit de publicatie Werken aan bestaanszekerheid | Movisie

‘De de eerste vraag zou niet moeten zijn: ‘Waarom betaal jij niet?’ maar ‘Wat is er met je aan de hand? En: hoe kunnen we je helpen?’

Wat is er nodig om aan bestaanszekerheid te werken in de sociale basis? En hoe voorkomen we problemen die te maken hebben met bestaanszekerheid? Deze publicatie biedt een handreiking aan actoren in de sociale basis en stelt daarbij het perspectief van de inwoner centraal.

‘Enveloppen met vensters maakte ik niet meer open. Totdat ik een envelop kreeg waar iemand mijn naam en adres opgeschreven had: een professional die de moeite had genomen mijn naam te schrijven.’

Lees verder het artikel Werken aan bestaanszekerheid | Movisie en rapportage